Л.Амарсанаа: “Түлэгэ” үзэсгэлэнгийнхээ бүтээлийн санааг зүүдэндээ олж харсан

ӨДӨР ТУТАМ

ONLINE TV

Шинэ мэдээ

МУ CONTENT

НИЙТЛЭЛЧДИЙН БУЛАН

Хобби

Л.Амарсанаа: “Түлэгэ” үзэсгэлэнгийнхээ бүтээлийн санааг зүүдэндээ олж харсан

Л.Амарсанаа: “Түлэгэ” үзэсгэлэнгийнхээ бүтээлийн санааг зүүдэндээ олж харсан

. Зочин маань биднийг тун найрсаг хүлээж авав. . . . Харин зочин маань анзаарсан бололтой хажуунаас ийн яриа өрнүүлж “Уран бүтээлч хүн үндэснийхээ зүйлийг эрхэмлэдэг байх ёстой. Байнга эрэлд хатаж, шинийг сэдэж байхгүй бол амархан уйдаж, хоцрогдох гээд байдаг юм. Бид нийгэмд урлагаар дамжуулж мессэж, харин олонд зөв бодол төрүүлэхийг зорьдог. Энэ утгаар яривал зураач хүн шинэ зүйл рүү тэмүүлж амьдардаг. Би дүрслэх урлагийн сургуулиудад 15 жил багшилсан.

 

 

Зураач хүн шинэ зүйл рүү үргэлж тэмүүлж амьдардаг

 

Багшлах явцдаа боловсролын удирдлагаар магистрт, дараа нь урлаг судлал, дүрслэх урлагийн чиглэлээр докторантурт суралцаж буй. Уран бүтээлч хүн судлаач байх ёстой. Үүгээрээ ямар ч зүйлийг хаанаас ч судалж мэдэх шаардлагатай болдог. Үзэсгэлэнгийн бүтээлүүд миний судалгааны ажлын нэг хэсэг. Тиймээс судалгааныхаа ажилд анхаарал хандуулж байгаа. Эр хүн мод, сүх, хөрөөтэй ойр явах хэрэгтэй. Би энэ бүхэнтэй ойр өссөн. Амьдрал, уран бүтээл аль алинд нь их хэрэг болдог. Урландаа дуртай хөгжмөө сонсоод зураг зурахад хийж буй зүйлдээ илүү төвлөрдөг. Үүгээрээ дүрслэх урлаг, хөгжим хоёр салшгүй холбоотой. Хийж буй бүтээлээсээ хамаараад хөгжмөө сонгож сонсоно. Заримдаа сонгодог аялгуу, аяз сонсож уран бүтээлээ туурвина. Аавын минь нутгаас төрсөн бүтээл энэ үзэсгэлэнд бий. Тухайлбал, “Ир”, “Хэт” бүтээлийн санаа Алтайн сүрлэг уулс дундаас төрсөн” хэмээв.  

. Харах тусам өөрийн эрхгүй сонирхол татсаар.

 

Амьдралын энгийн зүйлд ч үнэ цэнэ байдаг

 

Үзэсгэлэнгийн бүтээлүүд миний судалгааны ажлын нэг хэсэг

Урлаг энгийн зүйлээс эхэлдэг 

Нүүдлийн амьдрал тэр чигээрээ агуу их түүх, өв соёл, урлагийг тээн хадгалж яваа

-Таны үзэсгэлэн үнэхээр содон юм. “Түлэгэ” нэрнээсээ хүртэл өвөрмөц санагдах үзэсгэлэнд нүүдэлчдийн амьдралын ахуй соёл түлхүү туссан нь тун сонирхолтой байна?

- Тэр цагаас галыг тахин шүтэн дээдэлсээр өнөөг хүргэсэн. Тэр тусмаа нүүдэлчин ахуй соёлтой монголын ард түмэнд галаа хүндэлж тахисаар ирсэн сайхан уламжлал бий.

 

Зүүд миний хувьд том дэвшил байсан

Монголчуудад галаа хүндэлж тахисаар ирсэн сайхан уламжлал бий

 

Нүүдэлчин Монголчуудын амьдралд түлээ, мод, аргал ямар чухал үүрэгтэйг өгүүлж, бүтээлд маань тодорхой элемэнт, өгөгдөл болж орсноороо онцлогтой. . Нүүдлийн амьдрал тэр чигээрээ агуу их түүх, өв соёл, урлагийг тээн хадгалж яваа.

-Үзэсгэлэнд дэлгэгдсэн бүтээлүүд харахад нэг, хоёр сарын дотор урласан зүйл биш бололтой. Судалгаа их хийсэн нь анзаарагдлаа. Магадгүй сэтгэлд чинь тав, арван жилийн өмнө төрсөн санаанууд ийн амилсан байж болох л юм?

-Түлэгэ үзэсгэлэнд 50 орчим бүтээл тавигдсан. Уран бүтээлч хүн тодорхой хэмжээнд судалж, байнга шинийг эрэлхийж санаагаа баяжуулж байдаг. . Бүтээлүүд маань шинэлэг, дахин давтагдашгүй, олон жил бодож ойрын жилүүдэд бүтээгдсэн.

 

Надад үзэсгэлэнгийнхээ санааг олох маш чухал байлаа

Уран бүтээлч хүн судлаач байх ёстой

 

Надад үзэсгэлэнгийнхээ санааг олох маш чухал байлаа. Хэдэн удаа бодож, сэтгэл тавгүйтэн гүн бодолд дарагдан, шаналж суусан өдөр цөөнгүй. 6 сарын 29-ний шөнө “Түлээ” гэдэг үг, бас тийм дүр төрхтэй үзэсгэлэн сэтгэлд зурсхийн орж ирэв. . Тэр зүүд миний хувьд том дэвшил байсан.     

 

“Түлээ” гэдэг үг, бас тийм дүр төрхтэй үзэсгэлэн сэтгэлд зурсхийн орж ирэв

Аргал, түлээ, мод бидэнд энгийн санагдах зүйл ч өнөө цагт асар их үнэт зүйл болжээ

 

-Миний хувьд зураач, сийлбэрчидтэй ярилцаж, урланд нь зочилж байв. Гэхдээ үүн шиг өвөрмөц үзэсгэлэн ховор байсан. Бүтээлүүдийг чинь үзээд сэтгэл их сэргэлээ?

-Урлаг энгийн зүйлээс эхэлдэг. . Аргал, түлээ, мод бидэнд энгийн санагдах зүйл ч өнөө цагт асар их үнэт зүйл болчихсон байна. Бид байгаль дэлхийгээ хэрхэн бохирдуулж, ургамал, модыг нь хайр гамгүй сүйтгэж байгаа билээ. Гэтэл . Хөдөөд аргал байдаг  ч гэсэн бид төдийлэн аргалын үнэр үнэртэж чаддаггүй.

 

Бид хот суурин газар, байшин барилга дотор өв соёлоосоо алслагдан гээгдсээр

Миний үзэсгэлэнгийн бүтээлд мод түлээ, аргал, хомоол, хоргол, холтос, үртэс, нүүрс бий

 

...Аргалын утаа үнэртсэн

Малчны гэрт төрсөн би...” хэмээх сайхан шүлэг бий. Гэтэл өнөөгийн залуус

“...Халуун паар тэвэрч

Хайртай байрандаа төрлөө...” гэхнээс наахнуур болж байгаа нь худлаа биш. Бид замын түгжрэлд бухимдаж, утаан дунд бачууран амьдарч байна. Миний үзэсгэлэнгийн бүтээлд мод түлээ, аргал, хомоол, хоргол, холтос, үртэс, нүүрс бий. Нүүрсийг оролцуулсан нь учиртай. .

 

Өөрсдийнхөө эрүүл мэндийг хордуулах шаардлагагүй юм

Монголчуудад хэрэглэж болох хоргүй эко түлш бий

 

Бид хот суурин газар, байшин барилга дотор өв соёлоосоо алслагдан гээгдсээр галаа бадрааж, галаа тахихаа ч мэдэхгүй суугаа нь даанч харамсалтай. . Уг нь монголчууд нүүрс түлж амьдарч буй хотоо, хүрээлэн буй байгаль орчноо, өөрсдийнхөө эрүүл мэндийг хордуулах шаардлагагүй юм. Бидэнд хэрэглэж болох хоргүй эко түлш бий.

 

Монгол хүний ухаан уяа, зангилаанаас харагддаг

 

Хүүхэд насны минь амьдралаас үүдэлтэй энэ бүхэн надад урлагийн бүтээл болох санаа төрүүлсэн.

Нүүдэлчдийн ахуй соёлтой ойр өссөнөө урлаг соёлоор дамжуулж өөрийнхөө ертөнцийг хайхад дөхөм болж байв 

Бүтээлүүд дахин давтагдашгүй, олон жил бодож ойрын жилүүдэд бүтээгдсэн

-Хүнд өссөн орчин их нөлөөлдөг. Бүтээлүүдийг чинь хараад таныг хөдөө өссөн болов уу гэж бодлоо?

-Миний аав Ховд аймгийн Чандмань сумын харьяат хүн. Би Улаанбаатар хотын унаган иргэн. . Гэртээ түлээ хагалж, гал түлж, галын халуун илчинд болсон цай, хоол идэж өссөн. Хүүхэд насны минь амьдралаас үүдэлтэй энэ бүхэн надад урлагийн бүтээл болох санаа төрүүлсэн. Би ч энэ бүхнийг яагаад урлагийн бүтээл болгож болохгүй гэж бодсон Компьютер, интернэт, гар утас, зурагт зэрэг амьд бус зүйлийг амьд болгоод буй өнөөгийн . Хүн хаана ч төрж өсч болно.

 

Эр хүн мод, сүх, хөрөөтэй ойр явах хэрэгтэй. Би энэ бүхэнтэй ойр өссөн

 

Гэхдээ монгол хүнд заяагдсан сайхан чанар гэж байдаг. Тэр чанар маань намайг үндэсний уламжлал, түүх соёлтой холбох гүүр болсон. . Ховдод очоод Алтайн сайхан сүрлэг уулсын дунд хурга, ишиг хариулж тоглоод гүйдэг байсан. Ингэж хөдөөгийн орчин, нүүдэлчдийн ахуй соёлтой ойр өссөнөө урлаг соёлоор дамжуулж өөрийнхөө ертөнцийг хайхад дөхөм болж байв. Бид хэдий хот суурин газар амьдарч, уран бүтээлээ хийж байгаа ч юм. Тэр сайхан өв соёлоо урлагаар дамжуулж, өөрийн уран бүтээлээр илэрхийлэн хойч үедээ хадгалж өвлүүлэх нь зүйтэй.

-“Орон зай”, “Зул”, “Хязгааргүй”, “Хүсэл” бүтээл тун өвөрмөц шийдэл, загвартай юм. Зарим нэгэн хүн анх хараад ойлгогдохгүй ч гэмээр?

-. Түлээний мод сонгон нарийн хэрчмүүд болгон, бүтэн гуалин модоор нь урлаг болгож холбохыг хичээсэн. Бүх зүйлээ өөрөө бодож сэтгэж эскиз загвар гаргаж түүнийхээ дагуу урласан. Мод, төмөр металл хосолж холбогдож буйгаараа өвөрмөц санагдаж болох. .

 

 Мод, төмөр металл хосолж холбогдож буйгаараа өвөрмөц санагдаж болох

Сур нүүдэлчдийн ачаа барааг бэхэлж багладаг хэрэглээний хамгийн чухал зүйл 

 

Тухайлбал, . . Монгол хүний ухаан уяа, зангилаанаас харагддаг. Тиймээс . Нэг нь хоёр тонолттой байхад нөгөө нь гурван тонолттой нэг таталттай. . Сур нүүдэлчдийн ачаа барааг бэхэлж багладаг хэрэглээний хамгийн чухал зүйл.

-Хаалгаар орж ирэхэд нь нэг зүйл нүдэнд содон туссан. Тэр бол нэлээд эдэлж хэрэглэсэн хуучны авдар. Түүн дотор юу байгааг хүмүүс харах гэж сонирхсон болов уу?

-Энэ авдар миний бүтээлийн салшгүй хэсэг. Монгол хүн нандин чамин зүйлсээ авдартаа хийж хадгалдаг уламжлал одоо ч байсаар буй.. Авдар дотор аргал байгааг хараад хүмүүс их гайхсан.

 

Монгол хүн нандин чамин зүйлсээ авдартаа хийж хадгалдаг уламжлал одоо ч байсаар буй

Авдар миний бүтээлийн салшгүй хэсэг

 

. Биднээс алгуурхан холдож буй зүйлс маань эргээд бидэнд олдохгүй үнэт зүйл боллоо. .

 

Юуг ч урлаг болгож болно

 

 

Авдар дотор аргал байгааг хараад хүмүүс их гайхсан

Алгуурхан холдож буй зүйлс маань эргээд бидэнд олдохгүй үнэт зүйл боллоо 

Хүмүүс энгийн зүйлээс урлагийг олж хараг л дээ

-Мод, аргал, золтос, үртэсийг урлагийн бүтээл болгоно гэдэг үнэхээр санаанд буумгүй. Хотын унаган иргэдээс энэ бүхнийг хараагүй өссөн нь олон. Хатсан хөх аргалыг хаанаас авчирсан бэ. Эсвэл бүтээлдээ зориулж хатааж хадгалсан юм уу?

-. . Жилийн өмнө хатсан энэ хөх аргал баруун аймгийнхны хоол ундаа болгож ирсэн түлш. , тэр үнэрийг юутай ч зүйрлэмгүй. Өвөг дээдсийн минь уламжлуулж ирсэн өв соёл биднийг олон таагүй зүйлээс аварч ирсэн тул нандигнан хамгаалах ёстой. , аргалын утаа гэдгийг хараагүй болохоор үнэрийг нь ч мэддэггүй.

 

Хэт их хөгжил нүүдэлчдийн амьдралыг зааглаж байна

Айл болгон авдартаа бүх зүйлээ хийж баглаад ачаалдаг

 

. Үеийн үед үнэт зүйлээрээ үлдээсэй. . . Авдартаа бүх зүйлээ хийж баглаад ачаалдаг. Хэт их хөгжил нүүдэлчдийн амьдралыг хотынх, хөдөөнийх гэсэн сэтгэлгээгээр зааглаж байна. Энэ нь тусдаа өөр амьдралтай хүмүүс хөдөөд байдаг мэтээр бодогдуулан тодорхой хүрээнд хязгаарладаг тал бий.

-Энгийн нэг хэрэглээ болох түлээ таны үзэсгэлэнд урлагийн бүтээл болж үлдэж байгаа нь гайхалтай л юм?

-. Хүмүүс энгийн зүйлээс урлагийг олж хараг л дээ.  Уран бүтээлч хүний гол ажил бол аливаа зүйлээс өвөрмөц содонг нь олж харах ухаан, мэдрэмж юм. .

-“Есөн эрдэнийн орон” бүтээлийг хараад таныг үндэснийхээ хэл, бичигт хүндэтгэлтэй ханддаг, тэр тусмаа монгол бичиг сайн сурсан байна гэж бодсон шүү?

 

Монгол бичиг мэддэг болсон маань өвөөгөөс минь улбаатай

Шүлгийн мөрийг хажууд нь зэрэгцүүлж монгол бичгийн уран бичлэгээр бичсэн

 

-Ардын уран зохиолч Д.Пүрэвдорж гуайн энэ шүлгийг хүн болгон мэддэг. Алт, мөнгө, зэс, оюу тана, шүр гээд өөрийнхөө бүтээлд орууллаа. . Тухайлбал, мөнгө, тана эрдэнийн тухай шүлгийн мөрийг хажууд нь зэрэгцүүлж монгол бичгийн уран бичлэгээр бичсэн. Монгол бичиг мэддэг болсон маань өвөөгөөс минь улбаатай. . Нэг удаа тэр дэвтэр дээрх монгол бичгийг хараад гайхаж биширсэн. .

 

Монгол хэл, бичиг үндэсний хамгийн сайхан өв соёл

 Ийм сайхан хэл, бичгийн нандин өв соёлыг бидэнд үлдээсэн өвөг дээдсээрээ бахархаад баршгүй

 

Уншиж мэдэхгүй тул хурдан сурах юмсан гэж их хүссэн. Тэр үеэс монгол бичиг бие даан үзэж, мэдэхгүй зүйлээ өвөөгөөс асууж, ном уншиж, уйгагүй бичиж сурсан. Монгол хэл, бичиг үндэсний хамгийн сайхан өв соёл. Ийм сайхан хэл, бичгийн нандин өв соёлыг бидэнд үлдээсэн өвөг дээдсээрээ бахархаад баршгүй юм. . Сурсан эрдмээ уран бүтээлдээ ийн шингээсэн нь миний давуу тал болж байна.

 

Сэтгэлд гал байхад мөсөн дээр ч гал түлж болох шүү дээ

 

Аргал асахаараа хөх дөлтэй байдаг 

Түлэгэ бүтээлийн санаа цаагуураа уран зурагт ч гэсэн илэрхийлэгдэж байгаа 

Сурсан эрдмээ уран бүтээлдээ шингээсэн нь миний давуу тал болж байна

-Таны уран зургийн бүтээлд хэд хэдэн орчин үеийн авангард зураг харагдана. Тухайлбал, “Хөх гал”. Ямар ч хүний харцыг өөртөө татаж чадаж байна. Ямар учиртай ингэж бүтээснээ тайлбарлаач?

-. Эхний хэсэгт уламжлалт өв соёл, дэд хэсэгт эх түүхээ харуулсан бол гурав дахь хэсэгт орчин үеийн өвөрмөц шийдэл өгөгдөлтэй бүтээл тавигдсан. Аргал асахаараа хөх дөлтэй байдаг. . Галд хөх ягаан туяа тусаж байгаа нь алсаас харагддаг. .  Мөн зарим нэг бүтээл түлээний үртэсийг будагтай хольж гаргасан байх жишээтэй. Тэгэхээр түлээ хэмээх бүтээлийн санаа цаагуураа уран зурагт ч гэсэн илэрхийлэгдэж байгаа.

-“Голомт”, “Мөсөн гал” бүтээлүүд орчин үеийн зургийн төрөл зүйлд бас л өвөрмөц донж, шийдэлтэй харагдана?

-. Голомт гэдэг нь гал юм.  Харин өрх болгонд гал бадран асдаг. . Бийрийн техникийн арга ажиллагаатай хослууллаа. .

 

Голомт гэдэг нь гал юм.  Харин өрх болгонд гал бадран асдаг

Гэхдээ мөсөн дээр гал асах хэмжээнд сэтгэсэн сэтгэлийн хүч байж болно

 

Гэхдээ мөсөн дээр гал асах хэмжээнд сэтгэсэн сэтгэлийн хүч байж болно. . Сэтгэлд гал байхад мөсөн дээр ч гал түлж болох шүү дээ. .

-Энэ их уран бүтээлийн ард гарсан зураач залууг гэр бүл нь маш сайн ойлгож байж урлах ажлыг нь сэтгэл тайван хийлгэсэн болов уу гэсэн бодол төрж байна л даа?

-Гэр бүл маань надад уран бүтээл туурвих, бүтээл урлах урам зориг төрүүлдэг. Хань, үр хүүхдүүдийнхээ . Намайг ар гэрийн олон ажлаас чөлөөлж уран бүтээлээ туурвих цаг, зав олгодог ханьдаа их баярлаж явдаг. .

 

Шинэ эрч хүчээр өөрийгөө сэлбэж, онгодоо хөглөдөг

Би өөрийн гэсэн замаар замнаж, өөрийн гэсэн сэтгэлгээгээр хөглөгдөж яваа

 

. Хүний амьдралын хамгийн дулаан зүйл бол гал, гэр бүл юм. Тэр гэр дотор амьдрал өрнөж, гал, голомт бадардаг. Үүний төлөө би өөрийн гэсэн замаар замнаж, өөрийн гэсэн сэтгэлгээгээр хөглөгдөж яваа. Гэр бүл сайн ойлгож, урам хайрлаж, тусалж дэмжсэний үндсэн дээр шинэ эрч хүчээр өөрийгөө сэлбэж, онгодоо хөглөдөг.

                  

Хүний амьдралын хамгийн дулаан зүйл бол гал, гэр бүл

 

Дөрөв дэх бяцхан охиноо төрсөн жил энэ үзэсгэлэнгээ гаргаж байна

Миний үзэсгэлэнгийн уран бүтээлүүдэд ямар нэгэн байдлаар шинэ өөрчлөлт ордог

 

-“Түлэгэ” үзэсгэлэнд Амарсанаагийн гэр бүлийн халуун дулаан уур амьсгал, нандин сайхан харилцаа бүгд багтаж орсон байх аа?

-Тийм ээ, бүгд багтсан. . Дөрөв дэх бяцхан охиноо төрсөн жил энэ үзэсгэлэнгээ гаргаж байна. Хүн ирэхдээ хоол хүнс, бүх зүйлтэйгээ ирдэг гэдэг үг бий. . Хүүхдүүдээ төрөх болгонд миний үзэсгэлэнгийн уран бүтээлүүдэд ямар нэгэн байдлаар шинэ өөрчлөлт ордог. .

-Аливаа зүйлийг хараад магтаж урам хайрладаг, шүүмжилж санаа өгч зөвлөдөг нь гэр бүл байдаг. Энэ үзэсгэлэнг гаргаад хамгийн сайхан урмын үгийг ханиасаа сонссон байх, тийм үү?   

-. Үзэсгэлэнд дэлгэгдсэн бүтээлүүдийг өдөр тутам харж үздэг хүмүүс бол манай гэр бүл. Уран бүтээлч хүний дотоод ертөнц энгийн хүнийхээс тэс өөр.

 

Гэр бүл маань надад уран бүтээл туурвих, бүтээл урлах урам зориг төрүүлдэг

 

. Тэр болгонд . Үзэсгэлэн маань 12 сарыг дуустал гарна. Тиймээс .

-Уран бүтээлч болгон сайн зураач болчихдоггүй. Сайн бүтээлч байлгахын төлөө зааж, зөвлөдөг хүн байдаг. Танд ийм сайхан ур, ухаан, эрдэм бэлэглэсэн багш тань хэн бэ?

-Үзэсгэлэнгийнхээ нээлт дээр би багшийнхаа тухай дурсаж ярьсан. Харамсалтай нь багш минь тэнгэрийн оронд морилсон. . СУИС-ийн дүрслэх урлагийн дээд сургуульд таван жил сурахдаа .

 

Таван жил суралцахдаа багшийнхаа урланд дүрслэх урлагийн амтанд шимтсэн

Хүн сайн багштай, сайн ханьтай, сайхан бүтээлүүдтэй байна гэдэг юугаар ч үнэлшгүй  үнэ цэнэ юм

 

. Хүн сайн багштай, сайн ханьтай, сайхан бүтээлүүдтэй байна гэдэг юугаар ч үнэлшгүй  үнэ цэнэ юм. Багшаараа үргэлж бахархаж, сэтгэлдээ дурсаж явдаг. .    

        

Үзэсгэлэнгийнхээ нээлт дээр би багшийнхаа тухай дурсаж ярьсан 

  

 

Санал болгох

0 Сэтгэгдэл

Сэтгэгдэл үлдээх